Ngành ngân hàng 2026 tăng tốc tín dụng, NIM tạo đáy, lãi cao

VCBS dự báo tín dụng 2026 đạt 16–18%, NIM tạo đáy sau khi giảm về 3,07%, trong khi thu nhập ngoài lãi dẫn dắt lợi nhuận ngành ngân hàng.

Tín dụng ngân hàng 2026 tăng tốc nhờ bất động sản và bán lẻ

Bức tranh tín dụng bước vào năm 2026 với nền tảng khá vững chắc. Theo VCBS, đến ngày 25/12/2025, tín dụng toàn hệ thống tăng 17,87%, cao hơn nhiều so với mức 13,82% cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng hiếm thấy trong nhiều năm, phản ánh định hướng đẩy mạnh dòng vốn vào nền kinh tế nhằm hỗ trợ tăng trưởng. Đà tăng này được dẫn dắt bởi các ngân hàng có hệ sinh thái doanh nghiệp lớn, năng lực giải ngân cao và mạng lưới bán lẻ rộng, tận dụng tốt mặt bằng lãi suất thấp trong giai đoạn 2024–2025.

Cơ cấu tín dụng cũng cho thấy xu hướng dịch chuyển rõ rệt sang trung và dài hạn, đặc biệt là mảng bán lẻ. Đến Q3/2025, dư nợ bán lẻ đạt 5,79 triệu tỉ đồng, tăng 12,8% và chiếm 42,5% tổng dư nợ. Riêng cho vay mua nhà đạt hơn 2,28 triệu tỉ đồng, tăng 12,4% và chiếm 12,7% dư nợ toàn nền kinh tế. Đây là động lực lớn nhất của tín dụng bán lẻ, phản ánh sự phục hồi của thị trường bất động sản từ cuối 2024, cùng với nhu cầu nhà ở thực tăng trở lại khi lãi suất duy trì ở mức thấp.

Ở mảng doanh nghiệp, tín dụng bất động sản cũng nổi lên như một “đầu kéo”. Dư nợ kinh doanh bất động sản cuối Q3/2025 đạt hơn 1,82 triệu tỉ đồng, tăng 35% từ đầu năm và chiếm 10,1% tổng dư nợ. Đáng chú ý, tín dụng cho các doanh nghiệp phát triển bất động sản tăng gần 40%, vượt xa nhóm cá nhân vay xây dựng, sửa chữa để bán. Tính rộng hơn, đến cuối tháng 8/2025, dư nợ bất động sản và xây dựng toàn hệ thống đạt 2,94 triệu tỉ đồng, tương đương 17% tổng dư nợ, mức cao nhất trong nhiều năm.

Bước sang 2026, VCBS dự báo tăng trưởng tín dụng tiếp tục duy trì ở mức cao, đạt 16–18%, cao hơn mục tiêu định hướng. Động lực đến từ đầu tư công, bất động sản, tiêu dùng và khu vực kinh tế tư nhân. Nhóm ngân hàng tư nhân năng động được kỳ vọng tăng trưởng trên 20%, trong khi các ngân hàng có hệ số CAR (tỉ lệ an toàn vốn) cao, tập trung cho vay bán lẻ, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và nhà ở xã hội sẽ có lợi thế nhờ hệ số rủi ro thấp hơn theo Thông tư 14.

Lãi suất chịu áp lực nhưng NIM đã chạm đáy

Trong năm 2025, mặt bằng lãi suất cho vay duy trì ở mức thấp để hỗ trợ tăng trưởng. Lãi suất cho vay bình quân các khoản vay mới trong 9 tháng đầu năm 2025 đạt 6,52%/năm, giảm 0,41 điểm % so với cuối 2024 và là mức thấp nhất trong nhiều năm. Chính sách này giúp kích thích nhu cầu vay vốn, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản và tiêu dùng, nhưng đồng thời tạo sức ép lên biên lợi nhuận của các ngân hàng.

Ở chiều ngược lại, chi phí huy động bắt đầu tăng từ Q1/2025 do cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi. Tính đến T9/2025, tăng trưởng tiền gửi chỉ đạt 11,35%, thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng, tạo ra áp lực thanh khoản ngắn hạn. Khi chi phí vốn tăng nhưng lãi suất cho vay bị giữ ở mức thấp, biên lãi thuần (NIM – chênh lệch giữa lãi cho vay và chi phí vốn) bị bào mòn rõ rệt.

Kết quả là NIM toàn ngành trong Q3/2025 giảm về 3,07%, thấp nhất kể từ cuối 2018 và giảm 24 điểm cơ bản so với năm 2024. Đây là mức đáy phản ánh rõ sự đánh đổi giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và hiệu quả sinh lời của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, VCBS đánh giá giai đoạn khó khăn nhất về NIM đã qua. Từ 2026, biên lãi thuần toàn ngành được kỳ vọng phục hồi 50–70 điểm cơ bản.

Động lực phục hồi đến từ nhiều yếu tố. Thứ nhất, cầu tín dụng tăng mạnh hơn, giúp các ngân hàng có dư địa điều chỉnh lãi suất cho vay theo thị trường. Thứ hai, cơ cấu cho vay tiếp tục dịch chuyển sang bán lẻ và SME, hai phân khúc có lợi suất cao hơn cho vay doanh nghiệp lớn. Tuy vậy, mức độ phục hồi NIM sẽ phân hóa, khi nhóm ngân hàng tư nhân có CASA (tỉ lệ tiền gửi không kỳ hạn) cao và linh hoạt trong huy động vốn sẽ cải thiện sớm hơn so với nhóm quốc doanh tiếp tục duy trì lãi suất ưu đãi.

Thu nhập ngoài lãi dẫn dắt lợi nhuận và triển vọng ngành 2026

Khi NIM bị nén, thu nhập ngoài lãi nổi lên như trụ cột tăng trưởng mới. Trong 9T.2025, thu nhập ngoài lãi toàn ngành tăng 20,8% so với cùng kỳ và chiếm 21,3% tổng thu nhập hoạt động. Động lực chính đến từ hoạt động mua bán chứng khoán, đầu tư và thu nhập khác. Ngược lại, thu nhập từ phí dịch vụ chỉ tăng 4,8% do thương mại quốc tế và bancassurance phục hồi chậm, nhưng các mảng ngoại hối, vàng và chứng khoán đã bù đắp phần nào.

Đặc biệt, thu hồi nợ đã xóa trở thành điểm sáng. Thu nhập khác, chủ yếu từ thu hồi nợ xấu, tăng tới 62% trong 9T.2025, nhờ thị trường bất động sản ấm lên và việc Luật hóa Nghị quyết 42 có hiệu lực từ Q4/2025, giúp đẩy nhanh xử lý tài sản bảo đảm. VCBS dự báo nguồn thu này tiếp tục tăng trên 50% trong giai đoạn 2025–2026, nhất là ở các ngân hàng bán lẻ có danh mục tài sản bảo đảm là bất động sản và động sản có tính thanh khoản cao.

Về chất lượng tài sản, bức tranh có phần cải thiện. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng trong Q3/2025 giảm về 2,0%, trong khi tỉ lệ bao phủ nợ xấu (LLCR – mức dự phòng so với nợ xấu) phục hồi lên 84,34%, cao hơn mức đáy đầu năm. Điều này cho thấy bộ đệm dự phòng của hệ thống đang được củng cố. Tuy nhiên, VCBS cũng cảnh báo nợ nhóm 2 có xu hướng tăng trở lại, phản ánh rủi ro tiềm ẩn từ các khoản vay bất động sản và tiêu dùng có tài sản bảo đảm là nhà đất.

Từ góc nhìn thị trường, lợi nhuận ngành ngân hàng vẫn duy trì tăng trưởng, nhưng sự phân hóa ngày càng rõ. Nhóm ngân hàng tư nhân năng động hưởng lợi nhiều hơn từ giao dịch chứng khoán, thu hồi nợ và mở rộng hệ sinh thái tài chính. Theo 60s Hôm Nay, nhà đầu tư cần chú ý đến những ngân hàng có cơ cấu thu nhập đa dạng, CASA cao và khả năng kiểm soát rủi ro tín dụng tốt, vì đây sẽ là nhóm hưởng lợi rõ nhất khi NIM phục hồi trong năm 2026.

Ngành ngân hàng bước vào năm 2026 với triển vọng tín dụng cao, NIM đã qua đáy và động lực lợi nhuận chuyển dịch sang thu nhập ngoài lãi. Cơ hội tăng trưởng hiện hữu, nhưng sự phân hóa sẽ quyết định ai là người bứt lên trong chu kỳ mới.

Mỹ Ngân