Thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển

Trong bối cảnh kinh tế số khu vực Đông Nam Á tiếp tục mở rộng mạnh mẽ, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển đang trở thành xu hướng nổi bật được nhiều tổ chức nghiên cứu thị trường ghi nhận.

Việt Nam nổi bật trong bức tranh kinh tế số khu vực

Theo dữ liệu được tổng hợp từ báo cáo của Công ty Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS), giai đoạn 2025-2030 sẽ đánh dấu sự tái cấu trúc đáng kể của ngành bán lẻ trực tuyến tại Đông Nam Á.

Quy mô nền kinh tế số khu vực được dự báo đạt khoảng 305 tỷ USD vào năm 2025. Trong đó, hoạt động mua bán trực tuyến tiếp tục là lĩnh vực đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng. Giá trị giao dịch của khu vực được ước tính tăng từ 138 tỷ USD năm 2023 lên 181 tỷ USD vào năm 2025 và có thể chạm mốc 359 tỷ USD vào năm 2030.

Đông Nam Á hiện được đánh giá là khu vực có tốc độ phát triển ngành bán hàng trực tuyến nhanh thứ hai thế giới trong giai đoạn 2024-2029, chỉ đứng sau Ấn Độ. Tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt khoảng 13,2%, đưa quy mô thị trường từ hơn 156 tỷ USD năm 2024 lên gần 290 tỷ USD vào năm 2029.

Trong xu hướng chung đó, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển khi liên tục ghi nhận các chỉ số tăng trưởng vượt trội so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Quy mô thị trường tiếp tục mở rộng mạnh mẽ

Năm 2025, quy mô nền kinh tế số của Việt Nam được ước tính đạt khoảng 39 tỷ USD. Trong cơ cấu này, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển với giá trị khoảng 25 tỷ USD, giữ vai trò trung tâm trong hệ sinh thái tiêu dùng số.

Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng mua sắm trực tuyến nhanh nhất thế giới. Nhiều tổ chức nghiên cứu dự báo quy mô thị trường năm 2025 dao động từ 28-31 tỷ USD, cao hơn gấp đôi so với năm 2020.

Không chỉ mở rộng về giá trị giao dịch, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển còn thể hiện qua mức đóng góp ngày càng lớn vào tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, hiện chiếm khoảng 10%.

Theo dự báo từ Mordor Intelligence, giá trị thị trường có thể tăng từ 27,73 tỷ USD năm 2025 lên 33,57 tỷ USD trong năm 2026 và đạt khoảng 87,36 tỷ USD vào năm 2031. Tốc độ tăng trưởng kép hàng năm giai đoạn 2026-2031 được dự báo vượt 21%.

Những con số này cho thấy dư địa tăng trưởng của lĩnh vực vẫn còn rất lớn trong nhiều năm tới.

Hành vi tiêu dùng trực tuyến thay đổi rõ nét

Động lực thúc đẩy thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển không chỉ đến từ số lượng người dùng mới mà còn từ sự thay đổi trong thói quen mua sắm.

Nếu trước đây người tiêu dùng chủ yếu đặt hàng trực tuyến vài lần mỗi tháng thì đến năm 2025, khoảng một nửa người dùng đã mua sắm online ít nhất một lần mỗi tuần.

Tần suất giao dịch tăng lên kéo theo mức chi tiêu trực tuyến cũng gia tăng đáng kể. Theo dữ liệu khảo sát của Q&Me, doanh thu trên các sàn lớn tại Việt Nam đã tăng từ khoảng 7,1 tỷ USD năm 2024 lên gần 9,93 tỷ USD trong năm 2025, tương đương mức tăng trưởng khoảng 41%.

Các nhóm hàng ghi nhận mức tăng mạnh gồm mỹ phẩm, thiết bị gia dụng, thời trang và thực phẩm tiêu dùng.

Một thay đổi đáng chú ý khác là xu hướng ưu tiên sản phẩm chính hãng. Dù các gian hàng Mall chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trên tổng số nhà bán hàng, nhóm này lại đóng góp hơn 30% doanh số toàn thị trường.

Điều đó cho thấy người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc sản phẩm và chính sách hậu mãi thay vì chỉ tập trung vào giá bán thấp như trước đây.

Cuộc cạnh tranh chuyển sang công nghệ và hiệu quả vận hành

Khi thị trường bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển cũng kéo theo sự thay đổi trong chiến lược cạnh tranh.

Các cửa hàng nhỏ lẻ đang phải đối mặt với áp lực lớn từ chi phí vận hành, quảng cáo và logistics. Trong khi đó, những doanh nghiệp sở hữu hệ thống bán hàng chuyên nghiệp, đầu tư mạnh cho nội dung số, livestream và chuỗi cung ứng đang mở rộng nhanh chóng.

Shopee tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu nhờ lợi thế về logistics, hệ sinh thái vận hành và chính sách giá cạnh tranh. Trong khi đó, TikTok Shop nổi lên như đối thủ đáng gờm với mô hình kết hợp giữa giải trí và mua sắm.

Theo báo cáo, doanh thu của TikTok Shop tăng tới 114% so với cùng kỳ, giúp nền tảng này nâng thị phần từ 23% lên 35%.

Sự phát triển của video commerce và livestream bán hàng đang tạo ra hướng đi mới cho ngành. Các nền tảng không còn đơn thuần là nơi giao dịch hàng hóa mà đang phát triển thành hệ sinh thái tích hợp thương mại, tài chính, mạng xã hội, giải trí và vận chuyển.

Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển ngày càng phụ thuộc vào khả năng ứng dụng công nghệ và tối ưu trải nghiệm khách hàng.

Thanh toán số mở rộng dư địa tăng trưởng

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển là sự mở rộng của các phương thức thanh toán hiện đại.

Hiện nay, thẻ tín dụng vẫn chiếm thị phần lớn nhất với khoảng 29,4% giá trị giao dịch. Tuy nhiên, mô hình mua trước trả sau (BNPL) đang nổi lên với tốc độ tăng trưởng rất cao.

Giá trị giao dịch của BNPL được dự báo đạt khoảng 4,05 tỷ USD trong năm 2025. Nhiều chương trình hợp tác giữa các nền tảng công nghệ tài chính và doanh nghiệp bán lẻ đang góp phần mở rộng hình thức thanh toán này.

Việc tỷ lệ sở hữu thẻ tín dụng còn thấp trong khi dân số trẻ chiếm tỷ trọng lớn tạo điều kiện thuận lợi để các giải pháp tín dụng số phát triển mạnh hơn.

Đối với doanh nghiệp bán lẻ, BNPL giúp nâng giá trị đơn hàng trung bình thêm từ 30-40%, góp phần cải thiện doanh thu trong bối cảnh chi phí tiếp thị ngày càng gia tăng.

Phân khúc doanh nghiệp mở ra cơ hội mới

Bên cạnh thị trường bán lẻ trực tiếp tới người tiêu dùng, mảng giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp cũng đang phát triển nhanh chóng.

Hiện B2C vẫn chiếm khoảng 73,25% tổng thị phần. Tuy nhiên, B2B đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng khoảng 21,75%, cao hơn mức bình quân của toàn ngành.

Động lực đến từ quá trình số hóa chuỗi cung ứng, tài chính số, xu hướng mua sắm đa kênh và sự hội nhập sâu rộng trong khu vực ASEAN.

Các chuyên gia dự báo phân khúc B2B có thể chiếm khoảng 30% tổng thị phần vào năm 2030, tạo thêm động lực để thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển trong giai đoạn tới.

Với sự hỗ trợ từ công nghệ, logistics hiện đại, thanh toán số và xu hướng tiêu dùng trực tuyến ngày càng phổ biến, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc, dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển được kỳ vọng sẽ tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm tới.

Chí Toàn 

Nguồn tham khảo: Báo đầu tư tài chính