Doanh nghiệp Việt giảm áp lực khi Mỹ áp thuế 15% toàn cầu

Quyết định áp thuế bổ sung 15% trên toàn cầu của Mỹ đang tạo ra bối cảnh mới cho thương mại quốc tế. So với kịch bản trước đó, mức thuế này phần nào giúp doanh nghiệp Việt giảm áp lực chi phí khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, việc áp dụng đồng đều giữa các quốc gia cũng khiến môi trường cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn, buộc doanh nghiệp Việt phải chủ động thích ứng.

Phán quyết pháp lý và bước điều chỉnh chính sách của Mỹ

Ngày 20/02/2026, Tòa án Tối cao Pháp viện Mỹ ra phán quyết vô hiệu hóa cơ sở pháp lý của cơ chế thuế quan toàn cầu được thiết lập thông qua Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế. Theo đánh giá của Tòa, việc sử dụng đạo luật này để áp thuế diện rộng không phù hợp với nền tảng hiến pháp, do đó các khoản thu thuế quan đã ban hành bị vô hiệu.

Hệ quả là các khoản thu từ thuế đối ứng áp lên hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, ước tính từ 132 – 175 tỷ USD, có thể phải hoàn trả. Doanh nghiệp muốn được hoàn thuế phải chủ động thực hiện thủ tục khiếu nại hành chính trong vòng 180 ngày.

Ngay sau phán quyết, Nhà Trắng công bố áp dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974 để áp thuế bổ sung 15% trên toàn cầu, thay cho mức tối thiểu 10% trước đó. Thời hạn áp dụng là 150 ngày, trừ khi được Quốc hội gia hạn. Song song, Chính quyền Tổng thống Trump thúc đẩy các cuộc điều tra theo Mục 232 và Mục 301 nhằm chuyển các mức thuế tạm thời thành chính sách dài hạn.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt cần theo dõi sát diễn biến chính sách để chủ động kế hoạch sản xuất và xuất khẩu.

Doanh nghiệp Việt giảm áp lực chi phí xuất khẩu

So với mức thuế đối ứng 20% từng được dự báo, việc điều chỉnh xuống 15% giúp doanh nghiệp Việt giảm áp lực đáng kể khi tiếp cận thị trường Mỹ. Mức thuế thấp hơn tạo thêm dư địa về giá bán, đặc biệt với các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, thủy sản, gỗ và sản phẩm nội thất.

Theo đánh giá của chuyên gia phân tích vĩ mô tại một công ty chứng khoán, việc hạ mức thuế đối ứng giúp doanh nghiệp Việt duy trì năng lực cạnh tranh tốt hơn so với kịch bản bất lợi trước đó. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ vẫn chịu tác động từ lạm phát và tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Ngoài nhóm xuất khẩu trực tiếp, các doanh nghiệp Việt hoạt động trong lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp và vận tải hàng hóa cũng có thể hưởng lợi gián tiếp. Khi chi phí thuế quan được điều chỉnh, hoạt động sản xuất và logistics phục vụ xuất khẩu được kỳ vọng duy trì ổn định hơn.

Tuy vậy, việc doanh nghiệp Việt giảm áp lực không đồng nghĩa rủi ro đã hoàn toàn được loại bỏ.

Cạnh tranh gia tăng khi thuế áp dụng đồng đều

Việc áp thuế 15% trên toàn cầu khiến lợi thế tương đối của doanh nghiệp Việt so với một số quốc gia khác bị thu hẹp. Trước đây, nếu Việt Nam được hưởng mức thuế thấp hơn so với đối thủ cạnh tranh, thì nay khi thuế được san bằng, môi trường cạnh tranh trở nên gay gắt hơn.

Đặc biệt, trong bối cảnh Mỹ đẩy nhanh đàm phán với các quốc gia trong khu vực như Indonesia, nơi một số nhóm hàng có thể được hưởng ưu đãi đáng kể, doanh nghiệp Việt phải đối mặt với áp lực cạnh tranh trực tiếp ngay tại thị trường Mỹ.

Các tổ chức nghiên cứu cũng lưu ý, nếu cơ chế thuế san bằng duy trì lâu dài, doanh nghiệp Việt sẽ không còn lợi thế về chênh lệch thuế so với một số đối thủ, đặc biệt là Trung Quốc trong một số nhóm hàng. Điều này đặt ra yêu cầu tái cấu trúc chiến lược thị trường và tối ưu chi phí sản xuất.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng khả năng Mỹ khôi phục cơ chế áp thuế theo từng quốc gia trong giai đoạn tới là tương đối cao, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc tiếp tục là ưu tiên xuyên suốt.

Bối cảnh vĩ mô Mỹ và tác động lan tỏa

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ khó có thể ngay lập tức thay đổi bối cảnh kinh tế vĩ mô. Tăng trưởng GDP đang giảm tốc, lạm phát duy trì ở mức cao và áp lực ngân sách vẫn lớn. Do đó, quá trình hoàn thuế có thể kéo dài do yêu cầu thủ tục hành chính.

Việc hoàn trả thuế quan được đánh giá không tạo tác động lớn đến chi phí sản xuất hay lạm phát do giá cả trong chuỗi cung ứng có độ trễ điều chỉnh. Điều này đồng nghĩa người tiêu dùng Mỹ vẫn phải chịu áp lực giá, trong khi ngân sách Chính phủ có nguy cơ gia tăng thâm hụt.

Đối với doanh nghiệp Việt, yếu tố vĩ mô này ảnh hưởng đến sức mua và đơn hàng xuất khẩu. Khi thị trường tiêu thụ biến động, việc quản trị rủi ro tỷ giá, chi phí logistics và tồn kho trở nên quan trọng hơn.

Xu hướng chuỗi cung ứng và vị thế của Việt Nam

Trong bối cảnh chính sách thương mại Mỹ thay đổi liên tục, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng tiếp tục diễn ra theo mô hình sản xuất tại chỗ cho tiêu thụ tại chỗ, trên nền tảng chiến lược “Trung Quốc + N”. Tuy nhiên, phán quyết mới và điều chỉnh thuế quan chưa tạo thay đổi lớn đối với dòng vốn FDI.

Các quyết định đầu tư dài hạn vẫn dựa trên lợi thế chi phí, vị trí logistics và mức độ ổn định chính sách của từng quốc gia. Do đó, doanh nghiệp Việt cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại thay vì chỉ dựa vào yếu tố thuế.

Trong môi trường mới, doanh nghiệp Việt giảm áp lực ở khía cạnh thuế suất, nhưng phải tăng tốc cải thiện chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa tiêu chuẩn xuất khẩu và đa dạng hóa thị trường. Đây là điều kiện cần để duy trì thị phần khi cạnh tranh gia tăng.

Cân bằng giữa cơ hội và thách thức

Việc Mỹ áp thuế 15% toàn cầu mang lại hiệu ứng hai chiều. Một mặt, doanh nghiệp Việt giảm áp lực so với kịch bản thuế cao hơn; mặt khác, sự san bằng thuế suất khiến mức độ cạnh tranh quốc tế gia tăng.

Các ngành xuất khẩu chủ lực có thêm dư địa điều chỉnh chiến lược giá, song cần theo sát diễn biến chính sách thương mại của Mỹ. Trong bối cảnh điều tra theo Mục 232 và 301 tiếp tục được thúc đẩy, rủi ro áp thuế theo ngành hàng vẫn hiện hữu.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt cần xây dựng kịch bản linh hoạt, chủ động ứng phó với biến động thuế quan và đa dạng hóa đối tác thương mại. Khi chính sách toàn cầu thay đổi nhanh, năng lực thích ứng trở thành yếu tố quyết định.

Chí Toàn 

Nguồn tham khảo: Báo đầu tư tài chính