Từ “Đất khỏe, cây trồng khỏe” đến mục tiêu giảm phát thải ngành lúa gạo

Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao và chương trình “Đất khỏe, cây trồng khỏe” đang thúc đẩy thay đổi tư duy canh tác, hướng đến nông nghiệp xanh, giảm phát thải tại ĐBSCL.

Đất khỏe trở thành nền tảng của nông nghiệp xanh ĐBSCL

Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp, câu chuyện về sức khỏe đất đang nổi lên như một trong những vấn đề cốt lõi của ngành lúa gạo Việt Nam. Tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) – vùng sản xuất lúa trọng điểm của cả nước, yêu cầu duy trì năng suất song song với bảo vệ tài nguyên đất đã trở thành bài toán cấp thiết.

Trong nhiều năm qua, ĐBSCL giữ vai trò trung tâm của ngành lúa gạo Việt Nam khi đóng góp phần lớn sản lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên, mô hình canh tác liên tục từ 2-3 vụ lúa mỗi năm đã tạo áp lực đáng kể lên hệ sinh thái đất. Cùng với đó là tác động từ hạn hán, xâm nhập mặn, nắng nóng kéo dài và thời tiết diễn biến bất thường khiến nhiều vùng sản xuất đối mặt nguy cơ suy giảm độ phì nhiêu.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy không ít nông dân đã cảm nhận rõ những thay đổi của đồng ruộng. Đất canh tác có dấu hiệu chai cứng hơn, khả năng giữ nước giảm, trong khi lượng phân bón sử dụng có xu hướng tăng lên nhưng hiệu quả sản xuất chưa tương xứng. Đây là tín hiệu cho thấy đất đang dần mất đi khả năng tự cân bằng vốn có.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, đất không đơn thuần là môi trường để cây trồng bám rễ mà còn là một hệ sinh thái sống với sự hiện diện của nhiều nhóm vi sinh vật có lợi. Những hệ vi sinh này tham gia phân giải chất hữu cơ, chuyển hóa dinh dưỡng và duy trì cấu trúc đất ổn định.

Khi đất bị khai thác quá mức hoặc mất cân bằng dinh dưỡng trong thời gian dài, hệ vi sinh vật có lợi suy giảm, kéo theo khả năng giữ nước và giữ dinh dưỡng giảm sút. Hệ quả là cây trồng dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết cực đoan, sâu bệnh phát sinh nhiều hơn và chi phí sản xuất tăng lên.

Trong bối cảnh đó, chương trình “Hành trình xanh – Đất khỏe, cây trồng khỏe” do Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền triển khai được định hướng như một hoạt động đồng hành cùng nông dân thay đổi nhận thức về sản xuất nông nghiệp bền vững. Trọng tâm của chương trình không nằm ở việc quảng bá một sản phẩm cụ thể mà hướng đến việc lan tỏa tư duy chăm sóc đất như một tài sản lâu dài của người nông dân.

Tại nhiều địa phương vùng ĐBSCL, các hoạt động trao đổi giữa chuyên gia và nông dân đã góp phần thay đổi cách tiếp cận trong sản xuất. Nếu trước đây người trồng lúa chủ yếu quan tâm đến sản lượng thu hoạch hoặc lượng phân bón sử dụng, thì nay nhiều hộ đã chú trọng hơn đến việc cải tạo đất, bổ sung hữu cơ, cân bằng dinh dưỡng và bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng.

Sự chuyển dịch này phản ánh một xu hướng mới của ngành nông nghiệp: từ tư duy tăng sản lượng bằng mọi giá sang tối ưu hiệu quả dài hạn dựa trên nền tảng tài nguyên đất khỏe mạnh.

Chương trình “Đất khỏe, cây trồng khỏe” gắn với mục tiêu giảm phát thải

Ý nghĩa của chương trình càng trở nên rõ nét hơn khi Việt Nam đang triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng của ngành lúa gạo. Nếu giai đoạn trước tập trung vào mở rộng sản lượng, thì định hướng mới đặt trọng tâm vào chất lượng, giá trị gia tăng, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Để đạt được mục tiêu này, nhiều giải pháp đồng bộ đang được triển khai. Các biện pháp bao gồm sử dụng giống chất lượng cao, quản lý nước tưới hiệu quả, giảm lượng giống gieo sạ, đẩy mạnh cơ giới hóa và sử dụng phân bón theo hướng thân thiện với môi trường.

Trong toàn bộ chuỗi giải pháp đó, sức khỏe đất được xem là yếu tố nền tảng. Một nền đất khỏe giúp cây trồng hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, hạn chế thất thoát phân bón, giảm nguy cơ sâu bệnh và tăng khả năng chống chịu trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Không chỉ tác động đến năng suất, đất khỏe còn đóng vai trò quan trọng đối với các mục tiêu môi trường. Khi hệ sinh thái đất được duy trì ổn định, khả năng lưu giữ carbon được cải thiện, đa dạng sinh học được bảo vệ và quá trình giảm phát thải của ngành nông nghiệp được hỗ trợ hiệu quả hơn.

Đáng chú ý, các giải pháp công nghệ sinh học và công nghệ vi sinh đang được xem là hướng đi nhiều triển vọng trong phục hồi đất canh tác. Việc bổ sung các chủng vi sinh vật có lợi giúp cải thiện môi trường đất, hỗ trợ phát triển bộ rễ và nâng cao khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây trồng.

Theo định hướng được chia sẻ trong chương trình, đây cũng là lĩnh vực mà Bình Điền đang tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng nhằm đưa các tiến bộ khoa học đến gần hơn với người nông dân.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở quá trình thay đổi nhận thức. Thói quen sản xuất hình thành qua nhiều năm không thể thay đổi trong thời gian ngắn. Người nông dân cần được trực tiếp trải nghiệm hiệu quả trên chính thửa ruộng của mình trước khi điều chỉnh phương thức canh tác.

Vì vậy, giá trị lớn nhất của chương trình nằm ở khả năng tạo ra các mô hình thực tiễn, giúp người sản xuất nhìn thấy lợi ích cụ thể của việc chăm sóc và phục hồi đất.

Nông nghiệp xanh mở ra cơ hội dài hạn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Từ góc độ kinh tế nông nghiệp, câu chuyện đất khỏe không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần mà đang trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh của ngành lúa gạo Việt Nam.

Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao cho thấy định hướng phát triển của ngành đang chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu. Trong mô hình mới, các doanh nghiệp có khả năng cung cấp giải pháp phục hồi đất, công nghệ sinh học, dinh dưỡng cây trồng và sản xuất thân thiện môi trường sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị trường.

Xu hướng này cũng tạo động lực cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực phân bón chuyển đổi từ vai trò cung cấp đầu vào sang đồng hành cùng nông dân trong toàn bộ quá trình canh tác. Những chương trình như “Hành trình xanh – Đất khỏe, cây trồng khỏe” cho thấy cạnh tranh trong ngành ngày càng gắn với giá trị tư vấn, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ phát triển bền vững.

Theo góc nhìn của 60s Hôm Nay, khi mục tiêu giảm phát thải và tăng trưởng xanh trở thành định hướng xuyên suốt của ngành nông nghiệp, những doanh nghiệp đầu tư sớm vào công nghệ sinh học, giải pháp cải tạo đất và mô hình canh tác bền vững sẽ có lợi thế dài hạn. Đồng thời, đây cũng là tín hiệu quan trọng đối với nhà đầu tư quan tâm đến nhóm doanh nghiệp nông nghiệp, phân bón và các lĩnh vực phục vụ chuỗi giá trị lúa gạo.

Trong tương lai, áp lực từ biến đổi khí hậu nhiều khả năng tiếp tục thúc đẩy nhu cầu về các giải pháp nâng cao chất lượng đất. Điều này đồng nghĩa với việc sức khỏe đất sẽ không chỉ là tiêu chí kỹ thuật trong sản xuất mà còn trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của toàn ngành.

Câu chuyện “đất khỏe” đang phản ánh sự chuyển đổi quan trọng của nông nghiệp ĐBSCL trong giai đoạn mới. Khi áp lực từ biến đổi khí hậu ngày càng lớn, việc bảo vệ và phục hồi đất không chỉ giúp duy trì năng suất mà còn tạo nền tảng cho mục tiêu giảm phát thải và tăng trưởng xanh. Với sự đồng hành của doanh nghiệp, chuyên gia và người nông dân, hành trình xây dựng nền nông nghiệp bền vững đang bắt đầu từ chính những thay đổi trong nhận thức và cách chăm sóc đất hôm nay.

Nguồn tham khảo: Báo Điện tử Chính phủ

Các tin tức liên quan đến Kinh doanh