Cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao

Mặt bằng lãi suất tiếp tục neo cao đang tạo ra nhiều sức ép đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và dòng tiền trên thị trường tài chính. Trong bối cảnh đó, cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao, khi triển vọng lợi nhuận của hai nhóm ngành này đối mặt với nhiều thách thức hơn so với giai đoạn trước.

Áp lực gia tăng đối với nhóm nhà băng

Thời gian gần đây, lãi suất huy động trên thị trường tiếp tục duy trì ở vùng cao. Một số ngân hàng lớn vẫn áp dụng mức lãi suất chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài trên 7%/năm nhằm tăng khả năng huy động vốn. Bên cạnh đó, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng cũng ghi nhận nhiều thời điểm tăng mạnh trước khi ổn định trở lại nhờ các biện pháp điều tiết.

Trong bối cảnh này, cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao do chi phí đầu vào của hệ thống tài chính tăng lên đáng kể. Đối với ngành ngân hàng, điều này làm thu hẹp biên lãi thuần (NIM), một trong những chỉ tiêu quan trọng quyết định hiệu quả kinh doanh.

Dữ liệu thị trường cho thấy NIM của toàn ngành đã giảm xuống khoảng 2,87%, mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Khi khả năng tạo lợi nhuận từ hoạt động tín dụng suy giảm, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của ngành cũng chậm lại đáng kể.

Lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng trong quý I/2026 chỉ tăng 13,7%, thấp nhất trong vòng tám quý gần đây. Không chỉ nguồn thu từ lãi suy giảm, các khoản thu ngoài lãi cũng chịu áp lực, phản ánh bức tranh kinh doanh kém thuận lợi hơn so với những năm trước.

Chính vì vậy, cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao đang trở thành xu hướng được thị trường phản ánh ngày càng rõ nét.

Sự phân hóa giữa các tổ chức tín dụng

Tác động từ lãi suất cao không diễn ra đồng đều giữa các ngân hàng.

Các ngân hàng quốc doanh thường có lợi thế về nguồn vốn huy động với chi phí thấp hơn nên ít chịu ảnh hưởng hơn từ biến động lãi suất. Trong khi đó, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao phải duy trì mức lãi suất huy động hấp dẫn để giữ chân khách hàng và đảm bảo thanh khoản.

Điều này khiến chi phí vốn tăng lên, kéo theo áp lực lên lợi nhuận trong tương lai. Khi triển vọng tăng trưởng không còn duy trì như trước, định giá của nhiều mã ngân hàng có thể tiếp tục được điều chỉnh về mức phù hợp hơn với thực tế kinh doanh.

Một số cổ phiếu ngân hàng hiện giao dịch dưới giá trị sổ sách. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang phản ánh những lo ngại liên quan đến khả năng suy giảm lợi nhuận và áp lực từ môi trường lãi suất.

Tuy nhiên, khi lãi suất liên ngân hàng xuất hiện tín hiệu ổn định hơn và không còn tăng mạnh như trước, một bộ phận nhà đầu tư bắt đầu xem đây là vùng giá có thể tích lũy dài hạn đối với những doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính vững chắc.

Nhiều ngành nghề chịu ảnh hưởng từ chi phí vốn

Không chỉ riêng lĩnh vực ngân hàng, mặt bằng lãi suất cao còn tác động đến nhiều ngành kinh tế khác.

Theo ghi nhận từ thị trường, lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp bất động sản đã giảm mạnh nếu loại bỏ yếu tố đột biến từ một số doanh nghiệp lớn. Ngành xây dựng và vật liệu xây dựng cũng chứng kiến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận chậm lại so với giai đoạn trước.

Nguyên nhân đến từ việc chi phí tài chính gia tăng, trong khi nhu cầu thị trường chưa phục hồi đủ mạnh để bù đắp áp lực này.

Bối cảnh đó khiến cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều nhóm ngành khác trên sàn chứng khoán.

Nhà đầu tư ngày càng thận trọng hơn trong việc lựa chọn cổ phiếu, ưu tiên các doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí vốn và duy trì tăng trưởng lợi nhuận ổn định.

Khối công ty môi giới đối mặt thách thức mới

Đối với ngành chứng khoán, lãi suất cao tạo ra những tác động trực tiếp và rõ rệt.

Hoạt động cho vay ký quỹ (margin) vốn là nguồn đóng góp quan trọng vào lợi nhuận của nhiều công ty chứng khoán. Tuy nhiên, khi chi phí vốn tăng lên, khả năng sinh lời từ mảng kinh doanh này có thể suy giảm.

Bên cạnh đó, dòng tiền trên thị trường chứng khoán có xu hướng dịch chuyển sang các kênh đầu tư có thu nhập cố định như tiền gửi hoặc trái phiếu. Điều này làm giảm thanh khoản thị trường, ảnh hưởng đến doanh thu môi giới và hiệu quả hoạt động tự doanh.

Trong nhiều doanh nghiệp chứng khoán, hoạt động tự doanh đóng góp từ 30% đến 60% tổng lợi nhuận. Khi thị trường giao dịch kém sôi động, hiệu quả của danh mục đầu tư cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Vì vậy, cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao không chỉ xuất phát từ yếu tố lợi nhuận hiện tại mà còn phản ánh những lo ngại về triển vọng kinh doanh trong các quý tới.

Các chuyên gia cho rằng tác động đầy đủ của môi trường lãi suất cao có thể sẽ được phản ánh rõ hơn trong báo cáo tài chính nửa cuối năm 2026.

Thị trường vẫn xuất hiện cơ hội dài hạn

Mặc dù quá trình điều chỉnh định giá vẫn đang diễn ra, nhưng nhiều chỉ số cho thấy thị trường không còn ở trạng thái quá đắt đỏ.

Đến cuối tháng 5/2026, tổng vốn hóa thị trường chứng khoán đạt khoảng 421 tỷ USD, tương đương 82% GDP năm 2025. Trong khi đó, hệ số P/E của VN-Index ở mức 13,8 lần và P/E dự phóng khoảng 11,73 lần.

So với nhiều thị trường trong khu vực, mức định giá này vẫn được đánh giá là tương đối hấp dẫn nếu tốc độ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục được duy trì trong trung và dài hạn.

Điều đó đồng nghĩa với việc dù cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao, thị trường vẫn có thể xuất hiện những cơ hội đầu tư hấp dẫn đối với các doanh nghiệp đầu ngành sở hữu nền tảng tài chính lành mạnh.

Đáng chú ý, số lượng tài khoản chứng khoán mở mới tiếp tục tăng trong tháng 5/2026. Tổng số tài khoản trên thị trường hiện đã vượt mốc 13 triệu, cao hơn mục tiêu đặt ra cho năm 2030.

Diễn biến này cho thấy nền tảng nhà đầu tư cá nhân vẫn đang mở rộng bất chấp giai đoạn giao dịch trầm lắng. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho sự phát triển của thị trường trong dài hạn.

Khi mặt bằng lãi suất dần ổn định hơn và dòng tiền quay trở lại thị trường cổ phiếu, những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt có thể hưởng lợi đáng kể từ chu kỳ tăng trưởng mới.

Trong ngắn hạn, cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán chịu áp lực tái định giá khi lãi suất duy trì ở mức cao vẫn là câu chuyện chi phối tâm lý nhà đầu tư. Tuy nhiên, xét trên góc độ dài hạn, quá trình điều chỉnh hiện nay có thể tạo ra những vùng định giá hấp dẫn hơn, mở ra cơ hội tích lũy đối với các cổ phiếu đầu ngành có tiềm năng tăng trưởng bền vững.

Chí Toàn 

Nguồn tham khảo: Báo đầu tư tài chính