Lãi suất cho vay khó giảm sâu khi chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao

Mặt bằng lãi suất trên thị trường đã có dấu hiệu hạ nhiệt trong thời gian gần đây, song áp lực từ chi phí huy động vốn và nhu cầu tín dụng gia tăng khiến khả năng giảm sâu của lãi suất cho vay vẫn là thách thức lớn.

Nhiều ngân hàng điều chỉnh tăng mức cho vay bình quân

Dù Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ ổn định nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, diễn biến thực tế cho thấy mặt bằng tín dụng chưa có nhiều dư địa để giảm mạnh.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, NHNN giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp. Đồng thời, cơ quan quản lý yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai nhiều giải pháp ổn định thị trường vốn và công khai thông tin để khách hàng dễ dàng tham khảo khi vay vốn.

Tuy nhiên, theo số liệu cập nhật đến ngày 20/4/2026, mức cho vay bình quân đối với các khoản vay phát sinh mới đạt 8,38%/năm, chỉ giảm 0,44 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Trong khi đó, lãi suất huy động ở nhiều kỳ hạn dài đã được điều chỉnh giảm từ 0,5 – 1 điểm phần trăm trong thời gian qua.

Điều này cho thấy tốc độ giảm của chi phí vay vốn vẫn khá chậm. Thực tế trên phản ánh đúng bức tranh hiện nay khi lãi suất cho vay khó giảm sâu khi chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao, đặc biệt trong bối cảnh các ngân hàng từng huy động lượng lớn tiền gửi với mức lãi suất cao trước đó.

Theo thống kê từ 25 ngân hàng thương mại đã công bố dữ liệu tháng 4/2026, có ít nhất 15 nhà băng ghi nhận mức cho vay bình quân tăng so với tháng trước.

TPBank là đơn vị có mức tăng mạnh nhất, lên 10,94%/năm, cao hơn 0,7 điểm phần trăm so với tháng 3. GPBank và PVcomBank lần lượt tăng lên 10,47% và 9,35%/năm. Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng lớn như Techcombank, Agribank, VietinBank, BIDV, MB, ACB hay Kienlongbank cũng điều chỉnh tăng nhẹ.

Ở chiều ngược lại, chỉ một số ít ngân hàng giảm mức cho vay bình quân như VietABank, Vikki Bank, BaoViet Bank, LPBank, BVBank và MSB. Tuy nhiên, mức giảm không đáng kể, chủ yếu dao động từ 0,01 – 0,31 điểm phần trăm.

Áp lực huy động vốn khiến dư địa hạ lãi vay bị thu hẹp

Theo các chuyên gia tài chính – ngân hàng, nguyên nhân chính khiến lãi suất cho vay khó giảm sâu khi chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao xuất phát từ độ trễ giữa huy động và cho vay.

Nguồn vốn mà các ngân hàng đang sử dụng để cấp tín dụng hiện nay phần lớn được huy động trong giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026, khi mặt bằng lãi suất tiền gửi tăng đáng kể.

TS. Huỳnh Trung Minh nhận định rằng năm 2026 đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ tiền rẻ. Từ cuối năm 2025, lãi suất huy động đã bước vào chu kỳ tăng mới và tiếp tục duy trì xu hướng đi lên trong những tháng đầu năm nay.

Đáng chú ý, ở một số thời điểm, lãi suất tiền gửi kỳ hạn dài đã được niêm yết ở mức 9 – 10%/năm. Với các khoản tiền gửi dưới 12 tháng, mức phổ biến dao động từ 6 – 7%/năm.

Nguyên nhân đến từ việc các ngân hàng phải cạnh tranh mạnh mẽ để thu hút dòng tiền trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư khác như vàng hay bất động sản trở nên hấp dẫn hơn.

Khi giá vốn đầu vào tăng lên, việc cắt giảm mạnh chi phí tín dụng gần như không khả thi. Đây cũng là lý do khiến nhận định lãi suất cho vay khó giảm sâu khi chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao đang nhận được sự đồng thuận từ nhiều chuyên gia trong ngành.

Bên cạnh đó, áp lực đảm bảo thanh khoản và duy trì tỷ lệ an toàn hoạt động cũng khiến các tổ chức tín dụng phải cân đối kỹ lưỡng giữa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp và hiệu quả kinh doanh.

Xu hướng điều hành linh hoạt trong nửa cuối năm

Dù khả năng giảm sâu không cao, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng mặt bằng tín dụng có thể được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Trưởng Khối Giải pháp bán lẻ Shinhan Bank Việt Nam, đánh giá quý II/2026 nhiều khả năng sẽ chứng kiến xu hướng đi ngang hoặc giảm nhẹ ở một số nhóm khách hàng ưu tiên.

Theo ông Hải, việc NHNN chủ động điều tiết thanh khoản đã giúp hệ thống ngân hàng duy trì trạng thái ổn định. Đồng thời, sau các chỉ đạo từ cơ quan quản lý, nhiều ngân hàng đang đẩy mạnh tối ưu hóa vận hành, số hóa quy trình và tiết giảm chi phí nhằm tạo dư địa hỗ trợ khách hàng vay vốn.

Tuy nhiên, triển vọng của thị trường vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tốc độ tăng trưởng tín dụng, nhu cầu vốn của nền kinh tế và diễn biến lãi suất quốc tế.

Trong bối cảnh đó, nhận định lãi suất cho vay khó giảm sâu khi chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao tiếp tục là kịch bản được đánh giá có xác suất xảy ra cao nhất.

Các chuyên gia cho rằng nếu có điều chỉnh giảm, mức giảm sẽ mang tính chọn lọc và tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất – kinh doanh, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa hay hộ kinh doanh cá thể.

Sự phân hóa sẽ ngày càng rõ nét giữa các ngân hàng

Một trong những điểm đáng chú ý của thị trường năm 2026 là sự khác biệt ngày càng lớn giữa các tổ chức tín dụng.

Những ngân hàng có nguồn vốn giá rẻ dồi dào, tỷ lệ CASA cao và khả năng quản trị thanh khoản tốt sẽ có nhiều dư địa hơn trong việc điều chỉnh chi phí tín dụng. Ngược lại, các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tiền gửi kỳ hạn dài sẽ gặp khó khăn hơn trong việc hạ mặt bằng cho vay.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, nửa cuối năm nay có thể xuất hiện tình trạng phân tầng rõ rệt về mức lãi suất giữa các ngân hàng thay vì duy trì một mặt bằng tương đối đồng nhất như trước.

Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp và người dân sẽ có nhiều lựa chọn hơn khi tìm kiếm nguồn vốn phù hợp với nhu cầu của mình.

Dẫu vậy, trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn vẫn còn hiện hữu và mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống được đặt ở mức khoảng 15 – 16%, áp lực chi phí đầu vào khó có thể sớm biến mất.

Do đó, lãi suất cho vay khó giảm sâu khi chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao sẽ tiếp tục là xu hướng chủ đạo của thị trường trong phần còn lại của năm 2026. Mặt bằng lãi suất được kỳ vọng vận động theo hướng linh hoạt, có chọn lọc và phản ánh rõ hơn năng lực tài chính của từng ngân hàng thay vì giảm đồng loạt trên toàn hệ thống.

Chí Toàn 

Nguồn tham khảo: Báo đầu tư tài chính